ati « Olmayana Dair

Bir kaç önceki yazımda artık boot komutundaki tek parametre sayesinde Linux’suz geçen zamanların sona erdiğini söyledikten sonra bu işletim sistemlerinde mevcut durumumu, kişisel görüşlerimi yazacağımı söylemiştim. Sözümüzü tutalım.

Windows 7 Beta b7077

b7000′den 7057′ye güncelledikten sonra ekran kartım beni epeyce bir uğraştırdı, şu an yine catalyst veya ATİ’nin sürücülerini exe dosyasıyla kuramıyorum, Windows ekran kartımı Standart VGA graik arayüzü olarak görmeye devam ediyor?! GPU-z programıyla baktığımda Standart VGA olarak gördüğü için ekran kartının işlemci ve ram hızları da ayrı yarıya falandı?! Aero’yu açamıyordum, monitörümün çözünürlüğüne çıkamayıp ucubik bir eğri büğrü görünümle kullanıyordum bilgisayarımı. Ardından sürücüyü indirip içinde inf dosyalarını aratarak iki inf dosyasından birindeki listeden ekran kartımı seçtim ve Voila! Artık ekran kartımı kullanabiliyorum. Bunu dışında Windows 7′la ilgili önceki yazılarımdan birinde yaptığım inceleme dışında bir şey yok. Kararlı, görsel olarak güzel, işlevsel, superbar’ına bayıldığım, SORUNSUZ kullandığım bir sistem. Evet, tek kelimeyle SORUNSUZ!
Tek ufacık pürüz girişte bağlantı numara çevirici açılınca otomatik bağlanmayıp benim bağlan demem ama onun da kolaylığı vardır, araştırmadım; gerek duymadım.

Ubuntu 9.04 Jaunty Jackalope

Bir önceki yazımda anlattığım kadarıyla kurulumu son derece çabuk ve sorunsuz geçti. Ama sorunsuz olan kurulumdu ne yazık ki.

Ubuntu’nun bu yeni versiyonunda Ext4 dosya sistemi sayesinde açılış gerçekten hızlı. Eğer 8.10′dan güncellerseniz bir fark hissetmeyeceksiniz yalnız baştan söyleyeyim.
Sorunlarım tabii ki saçma donanımlarımla ilgili. Normalde USBmax modemim Linux desteğini bırakın adını dahi duymamış olsa da Ubudsl isimli program sayesinde otomatik bağlantı dahil her şeyi hallediyor ve Windows’tan az farkla daha pürüzsüz bir USBmodem kolaylığı sağlıyor..

..du ki nedense Ubudsl’in kurulumunda oluşturması gereken config dosyasını oluşturmamaya ardından da balşangıçta panel applet’i Ubudsl daemon çalışmıyor, önce onu çalıştırın demeye başladı, işimizi yokuşa sürdü yani.

İkinci problem de yine Linux’la arası gayet iyi olan ve bana yıllardır lanet okutturan pek sevgili ATİ(!). Son sürücüsüyle Compiz aktifken film oynatırkenki o yanıp sönmeleri titremeleri sona erdirmişler sağolsunlar. Şimdi direkt kilitleniyor makine, compiz’i kapatmak lazım yoksa dediğim gibi hiç bir şey yapamıyorsunuz; kasadan Reset atmaktan başka.

Bir de yeni tip sistem uyarıları getirmişler, onlar da gerekliydi ve gayet güzel de olmuş. Bunlar dışında çok büyük değişiklikler yok.

Pardus 2008.2 Canis Auerus

Pardus’ta da modem yine çalışır durumda ancak bu sefer herhangi birprogram yok ve ben açılışta bir satır kod kopyala-yapıştır’ı yapmak durumundayım. Normalde bunu için bir betik (script) yazmalıyım ancak komut Root çalıştırılmalı ve bunu nasıl yapacağımı bilmiyorum. Araştırmam lazım, çok zor olduğunu sanmıyorum.

Bunun dışında ATİ’yle ilgili durum da dün Pardus’u güncellerken ekran kartı sürücüsünü de güncellemem sonucu Ubuntu’yla aynı duruma geldi. Ayrıca önceki sürücüde de SMplayer’dan video çıktısını ne olarak seçersem seçeyim performans alamıyordum (compiz açık veya kapalı), takılmalar vs gırla gidiyordu; ki normalde Ubuntu ve Pardus SMplayer’La Windows 7′den daha iyi performans veriyordu ve ayrıntısı bol 720p filmlerde (o an, izlediğim filmde su damlacıkları ve buhar gibi bir görüntü olursa rip olmasına rağmen ekran kartım düz bir dokuya göre çok daha fazla piksel işlemek zorunda kalıp takılabiliyor) hiç takılma yapmıyorlardı.

Neyse, 3 işletim sistemi için (Linux dağıtımları GNU/Linux çekirdeğiyle birleştikleri zaman İşletim sistemi oluyorlari bilginize ) kısa incelemelerim ve sorunlarım bunlar. Nasıl olsa kısa sürüyor diye Ubuntu’yu bir kere daha kurup Ubudsl’i yeniden deneyebilirim (Synaptic’ten tamamen kaldırıp tekrar kurmak çözüm olmadı) ancak bunu için Firefox profilimi yedeklemem lazım, işletim sistemi konfigürasyonum kadar Firefox eklentilerim, ayarlarım vs tutuyor çünkü.

Bu arada bu yazıyı (ve bir önceki yazıyı da ) Firefox altındaki WordPress Sidebar’dan gönderiyorum. Eğer kurarsanız, herhangi bir düğmesi veya menü öğesi yok açmak için, Alt+W tuş kombinasyonunu kullanıyorsunuz.

Sağlıcakla..

Bilgisayarla sadece ilk gördükleri işletim sistemi aracılığıyla tanışıp daha ileriye gitmeden, “ayağımı yerden kessin” benzeri bir anlayışla “işimi görsün yeter” diye düşünen kişilerin, özellikle bilişim hususunda meraklı tüketici olmaktan henüz -ne yazık ki- çok öteye gidememiş Türkiye’de çoğunluk olduğunu tahmin etmek güç değil. Artık üstte bahsettiğim; bilgisayarı sadece bir kaç işi için kullanıp, bilgisayarın kendisi ile ilgili işlerde de başkalarından yardım alan kişilerin de dikkatini çelmeye başlayan bir konu var sanıyorum ortada.

Belirli bir süredir Mac’ler etrafta çok yaygın olmadığından görsel ve pratik gelişmelerden haberdar dahi olmayan ancak ön tanımlı olarak işletim sistemi kavramıyla özdeşleştirdiği (ve hatta bunu işletim sisteminin ne demek olduğunu bile bilmeden yaptığı) “vindovs”un janjan getirdiği son işletim sistemi Vista’yla işletim sistemlerinin olmadık özellikler kazandığını; oradan buradan kullanıcılar için küçük oyuncaklar, yeni pratik özellikler, garip efektler ve şeffaflık fışkırdığını görüp bilgisayar dünyasının artık “finishing”¹inin daha özenli yapıldığını ve pazarlamanın görsel anlamda da ne boyutlara eriştiğini gören kullanıcılar artık etraflarında bu işten anladığını düşündükleri kişilere “bu nedir?”, “nasıl oluyor da oluyor?” diye sormaya başladılar.

İşin içine Windows’un gadget, Mac’lerin widget’larını vs de kattığımız zaman “Mac mi Vista’dan Vista mı Mac’tan aşırdı?!” tarzında; bilgisayarlar ve dolayısıyla OS²‘lardaki birikimli ilerlemenin farkında olmayıp da sonuca erişmek için Windows 3.1 zamanına dönmesi gereken kısır bir tartışmaya dönüşebilecek bir konudan bahsediyoruz. Bütünüyle düşündüğümüz zaman pencere ön izlemelerinden masaüstündeki pratik araçlara, “alt tab” menüsünün pencere içeriklerini gösterir hale gelmesinden o an açık pencerelerinizin tek bir tuş veya fare hareketiyle seçmenize hazır bir biçimde önünüze birbirlerine bile değmeden saygılı bir şekilde [ ] dizilmesine kadar “composite” eklentisini kullanan; gerek görsel gerek işlevsel anlamda kullanıcılara hitap eden bir sürü ağız sulandırıcı özellik mevcut.

Linux Camiası ve Compositing

Nasıl olur da şu ana kadar işin Linux cephesinden bahsetmem?! Umuyorum ki bu soru şu ana kadar aklınızı kurcalamıştır, bu beni kesinlikle çok sevindirir. Şöyle ki; yazımın sonuna ekleyeceğim örnek ekran görüntüleriyle somut olarak da belli olacak şekilde açık kaynak yapısının fikir bazında ve uygulama, kod düzenleme-düzeltme konusunda Windows ve Mac OS gibi kaynak kodu –hali hazırda[ ]- kapalı olan işletim sistemlerine karşı çok avantajlı bir durumda olması (şu an kde-look’a üye olarak “KDE 4 brainstorm” başlığına KDE4’te olmasını istediğiniz bir özelliği belirtebilirsiniz, ancak yaratıcı bir fikir olmasında yarar var çünkü bu tarz fikirlerin yoruma da açık olduğunu belirtelim) onu bu “compositing” konusunda moda tabirle aşmış bir konuma taşıyor. Zira Vista tarafından görev çubuğundaki ön izlemeler, pencere kenarlarının ve birkaç öğenin daha şeffaflığı ve son olarak da o an açık pencerelerin 3 boyutlu bir şekilde dikey-çapraz konumda çevrilerek seçilmesine olanak tanıyan “Flip 3d” özelliğine, ondan önceki ve sonraki “dock”, “widgets”, “expose” gibi yenilikleriyle Mac OS’un katılmasına açık kaynak camiasının yanıtı gerçekten çok ezici oldu. Özellikle ilk etapta “Xgl” üzerine “Compiz”le başlayıp, sonrasında “Aiglx” üzerine Beryl’le devam eden “Open Compositing” maceramız hali hazırda birkaç paragraf sonra bahsedeceğim şekilde son olarak(!) da ATİ’nin nihayet açık kaynak camiasının serzenişlerini duyup sürücülerinde “Compositing” desteğini açması ve Beryl ve Compiz projelerinin birleşip Compiz-Fusion ismini almasıyla bambaşka bir maceraya dönüştü ve kullanıcılarına her an yeni plug-in’lerle başka başka marifetler sunan bir platform haline geldi.

Bu aşamada devreye giren en önemli husus elbette ki donanım desteği. Normalde bilgisayarınızda oyun oynamadığınız zamanlarda (ki bu ne yazık ki Linux kullanıcıları için zor bir süreç) tamamen atıl durumda duran ve işlemciniz kadar para saydığınız -belki de- 100’lerce dolarlık ekran kartınız eğer üreticisinin Linux’a veya mevzubahis “compositing” hadisesine umursamaz görünüyorsa işleri yokuşa sürmeye başlıyor ve bu sefer yazılım tarafındaki insanlar camiaya bir şeyler katmak için yaptıkları çırpınmalarını iki katına çıkarmak durumunda kalıyorlar. Bu sefer de fazladan harcanmış insan emeği ve bir dolu mühendis saati çalışmayla aslı kadar başarılı olması teoride mümkün görünmeyen kısmi “tersine mühendislik³” ürünleri ortaya çıkmak zorunda kalıyor (bu ekran kartı dışındaki donanımlar için de geçerli genel bir durum belirtelim). Halbuki 3boyut desteği olan 64 mb’lık bir kart bile bu üstte saydığımız işlemlerin altından çok zorlanmadan kalkabilecekken insanlar bunu çok fazla işlemci gücü ve ekran kartı performansı isteyen bir işlem olarak görüp korkuyorlar. Ki bu korkuları temelde yanlış da olsa haklılar çünkü forumlar ellerindeki bu kartları compositing için değerlendiremeyen insanların serzenişleri ile dolu… İdi… Bundan sonra da dolu olacaktır elbette ancak bunların azalacağını öngörmek çok iyimser bir tahmin sayılmayacaktır çünkü en büyük iki ekran kartı yongası üreticisinden biri olan ATİ (diğeri de bildiğiniz gibi NVIDIA) geçtiğimiz günlerde benim de linuxmasasi.com’dan aldığım müjdeli bir haberle v8.42.3 sürücülerinde “compositing”e destek verdiğini duyurdu. Henüz ciddi performans problemleri olsa da (forumlarda kullanıcılar söz birliği etmişçesine Firefox’un sayfa kaydırma esnasındaki takılmalarından bahsediyorlar) bu sayede artık ATİ sahipleri de xorg.conf’ta yapacakları toplamda iki satır değişiklikle çok daha kolay bir şekilde 3 boyutlu masaüstlerine kavuşabilecekler. En azından ben aylarca uğraşıp sonuç elde edemedikten sonra bu sürücüyle birkaç dakika içinde bunu başarabildiysem başaran kişilerin oranında büyük bir artış olacaktır diye düşünüyorum. Ki ben de en sonunda ATİ 9600XT 256mb kartımla;

pencere ön izlemelerini gerek görev çubuğu gerekse de alt tab menüsünde
görebiliyor
pencere kenarlığı olarak şeffaf dekorasyonlar seçebiliyor
pencereleri ister “flip 3d” ister başka şekillerde fır döndürebiliyor
masaüstlerimde açık olan pencereleri fare imlecimi masaüstünün benim belirlediğim bir köşesine götürerek ya da istediğim bir tuş kombinasyonuyla hizaya sokabiliyor
tüm masaüstlerimi yine tek bir fare veya tuş kombinasyonuyla bir seferde görüp pencerelerimi birinden öbürüne sürükleyip taşıyabiliyor
masaüstlerimi bir küpün dört yüzeyi olarak ayarlayıp bu küpü çevirebiliyor, küpün içerisine akvaryum vs koyup balıkları izleyebiliyor
ekranımın istediğim bir kısmını çok yüksek değerlerde büyütüp o şekilde gezinebiliyor
istediğim pencereyi istediğim şeffaflıkta görüntüleyebiliyor
birden fazla pencereyi birbirine gruplayıp bir pencerenin arka yüzüne bir başka pencereyi iliştirebiliyor
masaüstüme yağmur yağdırabiliyor, bu yağmurları silecek vasıtasıyla ekrandan silebiliyor(!) veya fare imlecimle masaüstünde su izi bırakabiliyor
masaüstüne normal yazı yazarak not alabiliyor (görsel anlatımlarda çok iyi sonuç verebilecek bir özellik)
masaüstüme ateşten yazı yazabiliyor (ekran görüntüleriyle arkadaşlarınıza jest yapmak için güzel bir seçim; tecrübeyle sabit),
ve pencerelerimi esnek bir yapıya sokup jöle gibi tiril tiril titremelerini
sağlayabiliyorum[ ].

Ki bu özelliklerden daha fazlası da Compiz-Fusion’da mevcut
ve plug-in sistemi ve açık kaynak yapısı dolayısıyla sürekli yeni plug-in’ler
kimi zaman kullanım kolaylığı kimi zamansa sadece oyuncak mahiyetindeki
özellikleriyle kapalı kaynak kodu ezmeye devam etmekte.

Çeşitli Ekran Görüntüleri

Bu kadar konuştuktan sonra birkaç ekran görüntüsüyle işin görsel boyutuna çalışmanın sırası geldi diye düşünüyor ve sizi bazıları da benim Ubuntu 7.10 Gutsy Gibbon altında aldıklarım olmak üzere ekran görüntüleriyle baş başa bırakıyorum…

mac